Udalerriaren diagnostikoa Genero Ikuspegitik

(También puedes leer este post en castellano)

Nolakoa da nire udalerria Genero Ikuspegitik? Ba al dago konponbiderik hiri-diseinuaren aldetik nire hiriko puntu beltzen aurrean -eraso eta mehatxuei dagozkienak, kalte eta arriskuekin zerikusia dutenak edota irisgarritasunarekin lotutakoak-? Nola eragiten dio eskualdeko mugikortasun sistemak emakumeen eta gizonezkoen denboren erabileren kontziliazioari? Emakumeek eta gizonek aukera berberak al dauzkagu etxebizitza eskuratzeko edota auzoko, udalerriko zein eskualdeko baliabideetara iristeko? Nola eragiten dute gure auzoetako espazio publikoek lan erreproduktiboaren gain? Nola txerta ditzakegu zaintza lanak udal ekipamenduen diseinuan eta kudeaketan?

Projekta Urbes-eko aholkularitza lanean ildo nagusienetakoa dugu Genero Ikuspegiaren arabera eraikin, auzo, udalerri edota eskualdeen diagnostikoa egitea, emakumeen eta gizonezkoen arteko desberdinkeriak murriztea eta berdintasuna sustatzea helburu duten proposamenak lantzearekin batera. Metodologia malgu bat garatu dugu, lan bakoitzaren eskalara moldagarria, eta esparru desberdinei aplikagarria, bai dauden espazio publiko eta eraikinei, zein planifikazio eta proiektu dokumentuei.

Hiri Generograma - Generograma Urbano (Projekta Urbes)
Hiri Generograma – Generograma Urbano (Projekta Urbes)

Projekta Urbes-etik batez ere Euskadiko udalei eskaintzen diegu aholkularitza teknikoa, askotan beste administrazioek tokiko erakundeei ematen dizkieten laguntza ekonomikoetaz baliatuz. Post honetan azpimarratu nahi dugun diru-laguntza dugu hauetako bat, Emakundek ematen duena:

  • Ebazpena, 2018ko abenduaren 4koa, Emakunde-Emakumearen Euskal Erakundeko zuzendariarena, 2019ko ekitaldian Euskal Autonomia Erkidegoko udalerriei, koadrilei eta mankomunitateei diru-laguntzak emateko deialdia egin eta arautzen duena. Diru-laguntza horiek emakume eta gizonen berdintasunari buruzko diagnostikoak egiteko eta/edo berdintasunerako planak prestatu eta ebaluatzeko behar den laguntza teknikoa emateko bideratuko dira.
  • Diru-laguntzaren kudeaketa eta informazio gehiago: esteka.
  • Eskabideak aurkezteko epea: 2019ko urtarrilaren 31a.
  • Zenbatekoa: %75 (gehienez 15.000€ proiektua udalerri batek aurkezten badu, eta 30.000€ koadrila, mankomunitate edo udalerri-multzo batek aurkezten badu).

Projekta Urbes-ek Genero Ikuspegiaren araberako hirigintzan egin dituen lanen zerrenda, hastapenean diagnostiko bat barne hartzen dutenak :

  • Jardunean: Bilbo Metropolitarraren LZPean (“PTP”) Genero Ikuspegia txertatzea, Bizkaiko Foru Aldundiarentzat.
  • Jardunean: Arrigorriagako HAPOan Genero Ikuspegia txertatzea.
  • Jardunean: Genero Ikuspegitik Markina-Xemeingo Eraikuntza- eta Hirigintza-Ordenantzak idaztea.
  • Jardunean: Zaratamo Eskolako kanpo-espazioen erabileraren diagnostikoa Genero Ikuspegitik.
  • 2018: Barakaldoko HAPOaren aldaketaren Generoaren araberako Eraginaren Ebaluazio-Txostena, 04-Calero (Burtzeña) esparruari dagokiona.
  • 2018: Basauriko HAPOan Genero Ikuspegia txertatzea.
  • 2018: Markina-Xemeingo HAPOaren Generoaren araberako Eraginaren Ebaluazio-Txostena.
  • 2017: Soraluzeko Mapa Morea: udalerriaren diagnostikoa Genero Ikuspegitik.
  • 2017: Arrigorriagako Irisgarritasun Plana, Genero Ikuspegiarekin.
  • 2017: Zarautzko Salberdin esparruko Hirigintza-Proiektuaren Ebaluazioa eta Proposamenak Genero Ikuspegitik.
  • 2016: Astigarragako Mapa Morea: udalerriaren diagnostikoa Genero Ikuspegitik.
  • 2015: Bilboko HAPOko Aurrerakinean Genero Ikuspegia txertatzea.
  • 2014: Andoaingo udalerriaren diagnostikoa Genero Ikuspegitik.
  • 2013: Irungo HAPOan Genero Ikuspegia txertatzea.

Baldintzak aldeko direnean, partaidetzazko diagnostikoak garatzen ditugu, aldez aurretik formazio trebakuntza prozesu bat behar dutenak. Erakunde publikoei Genero Ikuspegiaren araberako hirigintzan Projekta Urbes-ek eman dizkien formakuntzak:

  • Udaletan, Hirigintza eta beste arloetako teknikariei zein udal-ordezkariei:  Basauri, Lekeitio, Elgoibar, Calahorra, Amurrio, Soraluze, Arrigorriaga, Zarautz, Astigarraga, Irun.
  • Etxebizitza, Hirigintza eta Lurralde-Plangintzako erakundeetan, teknikariei: Eusko Jaurlaritzako Etxebizitza Sailburuordetza, Visesa, Alokabide, Bizkaiko Foru Aldundiko Lurralde Plangintzako Saila, Valentziako udaleko Hirigintza Saila.
  • Osasun arloko teknikariei: Eusko Jaurlaritzako Osasun Saila, Madrilgo udala.

Genero ikuspegia udal plangintzan eta hirigintzan integratzeko diru-laguntzak

Ingurumena, Lurralde Plangintza eta Etxebizitza Sailak hirigintza inklusiboari buruzko laguntza-deialdi bat onartu du, udal plangintzan eta hirigintzan genero-ikuspegia integratzeko. Horretara bideratuko dira 200.000 euro guztira.

Analisien, diagnostikoen eta ondorioen dokumentuak egiteko behar den laguntza teknikoa kontratatzeak eragiten dituen gastuak finantzatuko dira, barnean hartuta hirigintza-tresnak hobetzeko proposamenak edo neurri zuzentzaileak, genero-ikuspegiari dagokion aldetik, eta, zehatzago esanda, hauek:

  1. Eraikuntzako eta urbanizazioko ordenantzak proposatzea, edo
  2. Hirigintza-planeamendurako, genero-ikuspegia duten tresnak proposatzea.

Laguntzak eskatzeko epea urriaren 12an amaituko da. Informazio osoa eta kudeaketarako jarraibideak esteka honetan.

Genero Ikuspegia Bilboko HAPOaren Aurrerakinean

(Leer el artículo en español)

Bilboko HAPOaren Aurrerakin dokumentua lantzen ari zen LKS-k genero ikuspegia bertan nola txertatu aztertzeko aholkularitza eskatu zigun, eta lan-taldean parte-hartzeko aukera izan dugu azken urtean zehar. Lan interesgarria izan da, aurrerapen dokumentuan ezarri ohi baitira Hirigintza Plan Orokorraren gida-lerroak, hau da, helburu orokorrak.

20161004_112212

Lanaren lehen zatia Informazio Memoria aztertzea izan zen, bertan sumatu genituen generoari buruzko gabeziak detektatu eta konpontzeko asmoz. Lanaren atal honen emaitza izan zen IV. eranskina. Legeria betetzeko genero ikuspuntuaren integratzerako dokumentu osagarria. Eranskin honen bitartez gabezia horiei erantzun nahi izan da, ondorio hauek ikusgai eginez:

  • Bilbon ere, zahartzaroak emakume aurpegia duela
  • Bilboko emakumeek errenta pertsonal baxuagoa daukatela
  • Emakumeek denbora-baliabide gutxiago dituztela
  • Bilbon segurtasun-eza handiagoa dela emakumeentzat

HAPOaren Proposamen Dokumentua osatzeko orduan, lau ondorio hauek hirigintzaren tresnetara hurbiltzeko bi lan-lerro definitu dira:

  • Segurtasuna: espazio publikoaren erabileran segurtasun pertzepzioa hobetzeko baldintzak kontuan hartu.
  • Denboraren kudeaketaren aldarrikapena: generoaren ikuspegitik, hiriaren konfigurazioak denbora pertsonalean duen eragina kontuan hartu beharreko aldagaia da.

Hiria guztiok eskura izan dezagun, honek konpaktua, konplexua, hurbila, irisgarria eta segurua izan behar du, besteak beste. Eta guzti hau zeharka lor daiteke soilik, helburuak zehaztu ondoren esparru bakoitzak bere tresnak erabiliz.

 

Hirigintza guztiontzat: Elgoibar +60

Elgoibarko Udaleko Gizarte Zerbitzuek sustatuta, Unai Arrietak zuzentzen duen Elgoibarko +60 taldearentzat Hirigintza Guztiontzat jardunaldiak emateko aukera izan dugu, 2016ko maiatza eta ekaina bitartean.

352

Hirigintza gai konplexu eta urrun gisa ulertu ohi da. Hala ere, herritarrok egunero bizi, gozatu eta sufritzen ditugu gure herriak. Norberak bere ikuspegia bizipen pertsonaletik jasotzen du, eta horren inguruan hausnarketa aberasteko asmoz, ikuspegi horiei oinarri teorikoak eskaintzea da gure helburuetako bat, herritarra bere esperientzian oinarrituta ahaldundu eta burjabetzea.

Lehen pausoak emateko asmoz, lau saiotan banatu ditugu jardunaldiak:

  1. Bizitza Aktiborako Hirigintza
  2. Hirigintza Barneratzailea: generoa abiapuntu
  3. Etxebizitza generoaren eta zahartzaroaren ikuspegitik.
  4. Saio praktikoa Elgoibarko kaleetan

808-2

Ondorio aipagarriena “begiratzeko modu berri” honek herrian ematen diren prozesuak ulertu eta eraldatzeko tresnak deskubritzen lagundu die zenbait parte-hartzaileri. Bizipenetatik abiatuz, egoera berriak “irakurri” eta hauen diagnostikoak egiteko aukera izan dugu elkarrekin eta benetan aberasgarria izan da, ez baita norabide bakarreko prozesua izan, eman eta jaso egin baitugu guztiok.

 

Eguneroko bizitzarako arkitektura eta hirigintza. Hitzaldia DAGET-en

Donostiako Arkitektura Eskolako Berdintasun Batzordeak antolatutako “Eguneroko bizitzarako arkitektura eta hirigintza” jardunaldietan parte hartzeko aukera izan dugu.

kartela_def

Bertan genero ikuspegia plangintzan txertatzeari buruz ditugun bi esperientziak kontatu ditugu:

  • Irungo HAPNaren Diagnostikoa, Ebaluazioa eta Egokitzapena Genero Ikuspegitik
  • Bilboko HAPOaren Aurrerapenean Genero Ikuspegia txertatzea

Ondorengo aurkezpenean ikus dezazue aurkezpena.

Hitzaldian aipatzen diren kontzeptuak hobeto ulertzeko bibliografia txiki bat prestatu genuen. Hementxe duzue eskura:

Bibliografia labur osatugabea

Irunen egindako txostena, berriz, lotura honetan eskura dezakezue:

Irungo HAPNaren Diagnostikoa, Ebaluazioa eta Egokitzapena Genero Ikuspegitik

Eta hemen gaztelaniaz:

Diagnóstico, Evaluación y Adecuación del PGOU de Irun en relación a la Igualdad de Mujeres y Hombres

Andoaingo kaleak denontzat BERDIN (=)

Gaur aurkeztu dugu Andoaingo kaleak denontzat BERDIN (=), genero ikuspegitik herrian hobetu beharreko puntuen mapa osatzeko prozesua. Ekimen honetan Elhuyar Aholkularitzarekin elkarlanean arituko gara eta Andoaingo Berdintasunerako II. Planeko ‘Herri Barneratzailea’-ri dagokion programaren barnean kokatzen da egitasmoa.   Andoain-diptikoa   Andoaingo elkarbizitza espazio publikoan nola ematen den aztertzeko lau ardatzetan zentratuko gara:

  • Segurtasuna
  • Mugikortasuna eta irisgarritasuna
  • Emakumeen presentzia espazio publikoan
  • Eguneroko bizitzarako ekipamenduak

Horretarako bost bilera-tailer ezberdin antolatu ditugu. Bilera horietan, genero ikuspegitik hirigintza lantzeko bideei buruz hitz egingo dugu kolektibo ezberdinekin, ondoren Andoaingo kalee azterketa bat egiteko.

  • Azaroak 17, 18:30tan. Gaztetxean, +18 gazteak
  • Azaroak 18, 17:00tan. Bertxin egoitzan, +60.
  • Azaroak 20, 18:00tan Gazte Lokalean, bertako erabiltzaileekin.
  • Azaroak 24, 18:30tan. Urigainen, Berdintasun Kontseiluarekin.
  • Azaroak 26, 18:30tan. Basteron, interesa duen herritar ororekin.

Informazio gehiagorako, Andoaingo Udalarekin harremanetan jarri, eta jarraitu ekimena facebook edo twitter bitartez.

elgoiBERDIN, laburpena

“elgoiBERDIN, jolasa eta generoa Elgoibarko kaleetan” oso lantegi interesgarria izan da: aurreikusten genituen portaera batzuk baieztatzeaz gain, ikuspuntu ezberdin asko partekatu ahal izan ditugu taldea.

elgoiBERDIN ez da bukatu: lehen pauso bat izan da. Lantegiko emaitzak blogeko bi sarrera hauetan ikus ditzakezue:

Emaitzak #01 Resultados

Emaitzak #02 Resultados

Laburpenaren kontakizuna berriz ondorengo storify honetan ikus dezakezue:

storify-elgoiberdin

elgoiBERDIN, resumen

“elgoiBERDIN, juego y género en las calles de Elgoibar” ha resultado ser un taller muy interesante: en el grupo hemos podido confirmar comportamientos que ya preveíamos, además de compartir puntos de vista muy innovadores sobre el tema.

elgoiBERDIN no ha terminado: este ha sido el primer paso. Podéis ver los resultados en las siguientes entradas del blog:

Emaitzak #01 Resultados

Emaitzak #02 Resultados

El relato del taller podéis verlo en el siguiente storify:

storify-elgoiberdin

elgoiBERDIN: juego y género en las calles de Elgoibar

Ya está en marcha elgoiBERDIN, iniciativa realizada junto con la Asociación de Madres y Padres Kalamua de la Herri Eskola de Elgoibar  y la financiación del Área de Igualdad del Ayuntamiento de Elgoibar.

Que el juego durante la infancia es una necesidad vital es una cuestión indudable. Pero, ¿utilizan el espacio público de igual forma las niñas y los niños? Y si no es así, ¿influye el hecho de jugar de forma diferente en su desarrollo? Las distintas iniciativas sobre actividad física, espacio público y género realizadas en Austria o Dinamarca y que ya hemos mencionado en el blog, han sido la semilla de este taller que proponemos realizar.

elgoiBERDIN

Os proponemos INVESTIGAR con nosotras/os: formaremos grupos y con el juego como excusa, observaremos las actividades que nuestras hijas e hijos realizan en la calle. Para ello además del papel y el boli podremos utizar el smartphone como herramienta para el estudio. En todo caso, el objetivo será analizar el juego en la calle desde la perspectiva de género.

“Diversos estudios, tras analizar los espacios escolares y su utilización, concluyen que la variable género es determinante. Así, entre otras cuestiones, se revela que en los patios y las zonas de recreo la distribución del espacio sigue siendo sexista y la jerarquía de los juegos, las actitudes de las niñas y niños o la falta de organización espacial del patio suele situar a los niños en el espacio central y arrinconar a las niñas.”

Plan Director para la coeducación y la prevención de la violencia de género en el sistema educativo

Departamento de Educación del Gobierno Vasco

 

elgoiBERDIN: Jolasa eta generoa Elgoibarko kaleetan

elgoiBERDIN lantegia martxan jarri dugu jadanik, Elgoibarko Herri Eskolako Kalamua Guraso Elkarteak  sustatu eta Elgoibarko Udaleko Berdintasun Sailak lagunduta.

Haurraren garapenean jolasak duen garrantzia funtsezkoa dela ezin dugu zalantzan jarri. Baina espazio publikoetan modu berean jolasten al dute neska eta mutilek? Eta horrela ez balitz, beraien garapenean ba ote du eraginik haurtzaroan desberdin jolasteak? Izan ere, aipatu izan ditugu Austria eta Danimarkan jarduera fisikoa, espazioa eta generoaren inguruan egin diren ikerketa desberdinak eta geure ingurunean zer gertatzen den jakiteko grina piztu zaigu.

elgoiBERDIN

Lantegi honen bidez guraso eta hezitzaileak IKERTZAILE bihurtzea proposatu dugu: taldeak osatu eta kaleko jolasa aitzaki hartuz, geure seme-alaben jarduerak aztertuko digutu kalean bertan. Horretarako,  papera eta boligrafoaz gain (metodo analogikoa, alegia) gaur egun ia denon eskutan dauden smartphone-ak erabiltzeko aukera ere izango dugu. Edozein kasutan helburua berdina izango da: kaleetako jolasak aztertzea genero ikuspegia oinarri hartuz.

“Zenbait azterlanek eskoletako espazioak aztertu dituzte, baita nola erabiltzen diren ere, eta ondorioztatu dute genero‐adierazlea erabakigarria dela. Garbi geratu da jolastokian eta jolasteko eremuetan espazioaren banaketa sexista dela oraindik ere. Jolasen hierarkiagatik, nesken eta mutilen jokabideengatik edo jolastokiaren espazioa antolatu gabe egoteagatik, mutilak erdialdean kokatzen dira eta neskak bazterretan.”

Hezkuntza‐sisteman hezkidetza eta genero‐indarkeriaren prebentzioa lantzeko gida plana

Eusko Jaurlaritzaren Hezkuntza Saila

 

Diagnóstico, Evaluación y Adecuación del PGOU de Irun en Relación a la Igualdad de Mujeres y Hombres

(Irakurri artikulua euskaraz)

El principal objetivo de este informe realizado para el Ayuntamiento de Irun es el de introducir la perspectiva de género en el proceso de revisión del planeamiento municipal. El Plan General de Ordenación Urbana (PGOU) es el documento base sobre el que se desarrollan el resto de instrumentos de planificación municipal, por lo que la introducción de una visión inclusiva de la ciudad ha sido una gran oportunidad para impulsar las medidas que favorecerán el equilibrio de las desigualdades de partida de la ciudadanía..

Se pretendía la aprobación provisional del Plan contemporáneamente a la entrega de este informe y esta circunstancia ha hecho que en la metodología propuesta primaran algunos aspectos frente a otros: la eficacia de las medidas ha estado unida a la sencillez de aplicación de las mismas. Se pretendía así evitar entrar en contradicción con lo ya aprobado, complementando de la forma más eficaz posible las ordenanzas del texto. Esto ha sido posible gracias a la labor conjunta realizada junto con la arquitecta de Planeamiento Urbanístico, Naiara Zabala.

Street Art By SmugOne, in Glasgow
Street Art By SmugOne, in Glasgow

La metodología empleada se ha basado en el análisis del Plan realizado hasta el momento para detectar los puntos de la normativa que pudieran ser favorables para la inclusión de criterios de inclusividad. Los pasos seguidos han sido los siguientes:

  • Análisis del Plan General desde la perspectiva de género y vida cotidiana

  • Propuesta de medidas correctoras

  • Redacción de texto alternativo a los artículos o fichas correspondientes

  • Análisis de la afección en la normativa urbanística de la propuesta

Como documento final, realizaremos un guía para evaluar la influencia del presente informe en la redacción definitiva del Plan General de Irun.

Las medidas correctoras propuestas se han centrado, principalmente, en tres ámbitos:

1. Las que afectan al espacio público

  • Modificación de Criterios de diseño de zonas peatonales: superar la Ley de Accesibilidad e ir más allá, para que el uso peatonal de la ciudad resulte más cómoda y fácil.

2. Las que afectan a los equipamientos públicos

  • Modificación de las condiciones de uso de los equipamientos públicos para fortalecer las redes sociales físicas y facilitar su uso cotidiano.
  • Establecer normativa relativa a garantizar la seguridad peatonal en los aparcamientos de zonas industriales y comerciales.

3. Relativas a la vivienda

  • Modificar los Criterios de cómputo del aprovechamiento edificatorio, con el fin de facilitar la mejora de las condiciones de habitabilidad en viviendas existentes y cambiar los criterios para las viviendas nuevas, basándonos en criterios de mejora de la vida cotidiana.
  • Modificar el régimen general de implantación de los usos autorizados en las parcelas de uso residencial, de modo que en cada nuevo bloque de viviendas que se construya se disponga en planta baja de un local para guardar cochecitos de bebé, carros de la compra o sillas de ruedas motorizadas.
  • Modificar la Condiciones de Habitabilidad aplicables en los locales destinados a uso de vivienda: lo que supondrá ampliar los espacios para el almacenamiento mínimos, garantizar unos mínimos de almacenamiento y superficies de trabajo en la cocina para mejorar su seguridad o favorecer tipologías de vivienda adaptables a diferentes tipos de familias.

La realización de este trabajo conjuntamente con la oficina de Planeamiento Urbanístico ha hecho posible que las medidas correctoras propuestas se hayan incorporado al PGOU de Irun. Esto hace que se abran nuevas vías de intervención en el urbanismo de género, con medidas visibles y (esperamos) eficaces, cuyos frutos se verán los próximos años.

El informe y el resto de documentos del PGOU, en la web municipal.